भारतातील नागकुल व नागाचे गूढ सोडवणे खूप अवघड आहे. पूर्वी नाग साप होते किंवा मानवी जाती सापांच्या जातींच्या नावाच्या आधारे तयार केली गेली होती? तथापि, हे निश्चित आहे की सापाच्या सर्व प्रजाती भगवान शिवभक्त होत्या. त्यांचा धर्मही शैव धर्म होता.वासुकीके यांचे उल्लेखनीय कार्य: वासुकी हे भगवान शिवांचे उत्कट भक्त होते. असा विश्वास आहे की नागा जातीतील लोकांनी प्रथम शिवलिंगाच्या पूजेची प्रथा सुरू केली. वासुकीच्या भक्तीने प्रसन्न झाल्याने भगवान शिवने त्यांना आपल्या गणात समाविष्ट केले. वासुकी हा नागोलोकाचा राजा मानला जातो.समुद्राच्या मंथनाच्या वेळी, वसुकी नाग दोरीच्या रूपाने मेरु डोंगराच्या भोवती मंथन केले गेले, ज्यामुळे त्याचे संपूर्ण शरीर रक्तस्त्राव झाले. भगवान कृष्ण शांतपणे वासुदेवला कंसा कारागृहातून गोकुळला घेऊन जात असताना वाटेत जोरदार पाऊस पडत होता. वासुकी नागने त्याच कृष्णापासून यमुनाच्या ओहोटीपासून श्रीकृष्णाचे रक्षण केले होते, वेबदुनियाच्या संशोधनानुसार, वासुकीने कुंती मुलगा भीमाला दहा हजार हत्तींचे सामर्थ्य मिळवण्यासाठी वरदान दिले, तेथे वासुकीच्या डोक्यावर नागमणि होते. सर्पांची उत्पत्ती कशी झाली: पुराणानुसार, सर्व नागांची उत्पत्ती कश्यपाची पत्नी कद्रू याच्या गर्भाशयातून झाली. कद्रूने अनंत (उर्वरित), वासुकी, तक्षक, कर्कोटक, पद्म, महापद्मा, शंख, पिंगळा आणि कुलिक या हजारो मुलांना जन्म दिला होता. कद्रू दक्ष प्रजापतीची मुलगी होती.अनंत (अवशेष), वासुकी, तक्षक, करकोटक आणि पिंगळा - वरील पाच सर्पांचे लोक भारतात प्रबळ होते. हे सर्व कश्यप वंशी होते. नागवंशा यापासून सुरू झाली वेबदुनियाच्या संशोधनानुसार, 'शेष नाग' नागा वंशामधील नागांचा पहिला राजा मानला जातो. उर्वरित साप 'अनंत' या नावाने देखील ओळखला जातो.

त्याचप्रमाणे, शिल्लक राहिल्यानंतर, वासुकी तक्षक आणि पिंगळा झाला. भगवान शिवच्या सेवेत नियुक्त होण्यास वासुकी सहमत झाला.कैलास पर्वताजवळ वासुकीचे राज्य होते आणि असे मानले जाते की तक्षकने आपल्या नावाने तक्षशिला (तक्षशिला) वसविली आणि तक्षक कुळ चालविली. वरील तिन्ही कथा पुराणात सापडतात. शेषनाग (अनंता) यांना भगवान विष्णूची सेवा करण्याची संधी मिळाली.एका सिद्धांतानुसार ते मूळचे काश्मीरचे होते. काश्मीरचा 'अनंतनाग' परिसर हा त्यांचा बालेकिल्ला मानला जात असे. नागा ब्राह्मणांची जात आजही कांग्रा, कुल्लू आणि काश्मीरसह इतर डोंगराळ भागात आहे. महाभारत काळात नागा जातींचे गट संपूर्ण भारतात पसरले होते. विशेषत: कैलास पर्वताला लागून असलेल्या आसाम, मणिपूर, नागालँडपर्यंतच्या भागात त्यांचे वर्चस्व राहिले. सर्प उपासक असल्यामुळे या लोकांना नागवंशी म्हणतात.

काही विद्वानांचा असा विश्वास आहे की शक किंवा नागा जाती हिमालयच्या पलिकडे होती. आतापर्यंत तिबेटी लोक त्यांच्या भाषेला 'नागभाषा' देखील म्हणतात.त्यांच्यानंतरच कर्कोटक, ऐरावत, धृतराष्ट्र, अनाट, अहि, मणिभद्र, अल्लापात्र, कांबळ, अंश्तार, धनंजय, कालिया, सौनफू, दौडिया, काली, तखाटू, धुमाळ, फहल, काना इत्यादी नावाच्या नागाचे वंशज होते. त्यांनी भारताच्या विविध भागात राज्य केले.अथर्ववेदात काही सर्पांची नावे नमूद आहेत. हे सर्प म्हणजे चित्रा कोब्रा (पृथ्वी), कला फनियार (करैत), गवत रंग (उप्रण्य), पिवळा (ब्रम्), असिता रंगरित (अलीक), दासी, दुहित या सर्पांमध्ये शित्रा, स्वज, प्रुदक, कलमाश, ग्रीव्ह आणि तिरीचराजी आहेत.असती, तगट, अमोक आणि तवस्तु इ.'नागा आदिवासी' यांचे संबंधही नागाचे आहेत असे मानले जाते. छत्तीसगडच्या बस्तरमध्ये नाल आणि नाग वंश आणि कावर्धातील फणी-नाग राजघराण्याचा उल्लेख आहे. पुराणात शेषा, भोगिन, सदाचंद्र, धनाधर्म, भूतानंदी, शिशुनंदी किंवा यशानंदी इत्यादींचा उल्लेख मध्य प्रदेशात विदिशावर राज्य करणा .्या नागा राजवंशांपैकी आहे.

Post a Comment

Previous Post Next Post