एकादशी हा हिंदु पंचांगाप्रमाणे प्रतिपदेपासून सुरू होणाऱ्या पंधरवड्यातला अकरावा दिवस आहे. पंचांगाप्रमाणे महिन्यातला दोन पंधरवड्यांत प्रत्येकी एक अशा दोन एकादश्या येतात.

या दिवशी विष्णू देवासाठी उपवास ठेवतात आणि त्याची उपासना करतात. काही ज्योतिषाचार्य पंडित समजावून सांगतात की एकादशी व्रत करताना अन्न खाल्ले जात नाही, तरी ते फलदायी ठरू शकते. रविवारी एकादशी असल्याने भगवान विष्णूसमवेत सूर्यदेवाचीही उपासना केली पाहिजे.

एकादशीला स्नान करून मध्यरात्री भगवान सूर्यला पाणी अर्पण करा. सूर्यप्रकाशात बसून त्यांचे मंत्र जप करा. मंत्राचा जप किमान १०८ वेळा करावा. सूर्यपूजनानंतर भगवान विष्णू आणि लक्ष्मी देवीची पूजा करावी. भगवान लक्ष्मीनारायण यांना भगवा मिश्रित दूध अर्पण करा. तुळशीची पाने अर्पण करा आणि धूप व दिवे देऊन आरती करा.

मिठाई देऊन परमेश्वराला प्रसाद चढवा. एकादशीला तुळशी पूजेचे विशेष महत्त्व आहे. तुळशीची पाने तोडण्याचा एक दिवस किंवा रविवार नसला तरी आपण निश्चितपणे तुळशीची पूजा करू शकता. एकादशीला म्हणजे सकाळ आणि संध्याकाळीही तुळशी पूजा करावी. संध्याकाळी तुळशीसमोर दिवा लावा आणि ११ प्रदक्षिणा घाला.

एकादशीवरील तुळशी पूजेमुळे आनंद आणि संपत्ती मिळते. एक दशा म्हणजेच एकादशी होय. अंत:करणाचा एकच विषय असणे, सर्व इंद्रियांचा एकच विषय असणे याला एकादशी म्हटले जाते. एकादशी हा फक्त जीभेशी संबंधित विषय नसून तो सर्व इंद्रियांचा विषय आहे. सतत भजन, नामस्मरण करणे म्हणजेच एकादशी हा अर्थ वारकरी संप्रदायामध्ये स्वीकारलेला आहे.

त्यामुळे प्रत्येक व्यक्तीचे जीवन आनंदी होते.

आपल्या देहातील चैतन्य ह्या तिथीला ऊर्ध्व दिशेला अधिक वेगाने झेपावते. अशा वेळेला पोट स्वच्‍छ ठेवावे असे म्हणतात. म्हणून साधकाने अल्पआहार घ्यावा. त्यामु‍ळे प्रगती होते. पारमार्थिक संकल्प तडीस जातात. शक्य असल्यास निर्जला एकादशी करावी.

होत नसल्यास थोडी सुंठ साखर घेऊन थोडेच पाणी प्यावे. असे केल्याने पोटातील अवयवांना विश्रांती मिळते. त्यामुळे अवयव अधिक कार्यक्षम होतात. मनाची शक्ती वाढते. ज्यांना हे शक्य नाही त्यांनी फलहार घ्यावा.

Post a Comment

Previous Post Next Post